Karadeniz Bölgesi

KONUMU, SINIRLARI VE KOMSULARI:
Yurdumuzun kuzeyinde, Sakarya’nin dogusundan Gürcistan’a kadar Karadeniz’e paralel olarak bir serit gibi uzanir. Gürcistan, D. Anadolu, Iç Anadolu ve Marmara Bölgeleriyle ve adini aldigi deniz ile komsudur.
ALANI VE NÜFUSU:
Gerçek alani olan 143.537 Km2 ile Türkiye topraklarinin %18’ini kaplar. Alan bakimindan 3. Büyüklükteki bölgemizdir. Bölge Dogu-Bati dogrultusunda 1400 Km, Kuzey-Güney dogrultusunda 100-200 Km ile bir seride benzer. Nüfusu 2000 sayimina göre 8.4 milyondur. Nüfus yogunlugu Km2’ye 59 kisidir. Bu Türkiye ortalamasinin altindadir. (Türkiye ortalamasi Km2’ye 83 kisi)
BÖLÜMLERI:
1.Bati Karadeniz 2.Orta Karadeniz 3.Dogu Karadeniz
YERYÜZÜ SEKILLERI:
Kiyilari: Daglar kiyiya paralel olarak uzandigi için kiyilar az girintili-çikintilidir. Bu kiyi tipine Boyuna Kiyi Tipi denir. Tek dogal limani Sinop’tur. Arkasindaki daglarin ulasimi zorlastirmasi nedeniyle fazla gelismemistir. Buna ragmen Trabzon, Samsun gibi limanlar yapay olmasina ragmen ulasimlari sayesinde gelismislerdir. Bu kiyi tipinde bir kiyi asindirma sekli olan Falez (Yaliyar) çok görülür.
Daglari: Bati K.: Küre (Isfendiyar) Daglari, Bolu Daglari, Ilgaz Daglari, Köroglu Daglari Orta K.: Canik Daglari Dogu K..Karadeniz (Rize) Daglari ( Zirvesi: Kaçkar D.3932), Giresun Daglari, Çimen, Kop, Mescit, Akdag ve Yalnizçam Daglari D. Karadeniz’de Zigana ve Kop geçitleri vardir. Akarsulari: Bartin Çayi (Ulasim yapilabilir.), Yenice (Filyos) Çayi Kizilirmak (Türk.’nin en uzun irmagi), Yesilirmak ve Çoruh (Gürcistan’dan dökülür.)
Ovalari: Kastamonu, Bolu ve Düzce Ovalari. Bafra ve Çarsamba Delta Ovalari
Gölleri: Sera ve Tortum gölleri (Heyelan Gölleri), Abant ve Yedigöller.
Baraj Gölleri: Almus, Suat Ugurlu, Hasan Ugurlu (Yesilirmak), Hirfanli ve Altinkaya (Kizilirmak), Sariyar (Sakarya)
IKLIM VE BITKI ÖRTÜSÜ: Bölgenin kiyi kesiminde Karadeniz Iklimi görülür. Iklim bu alanlarda her mevsim yagisli ve ilimandir. En fazla yagisi sonbaharda, en azini yazin alir. Bitki örtüsü Ormandir. Bölge orman bakimindan ilk sirada gelir. Yagisli ve ilik oldugu için yangin çok azdir. En fazla yagis alan bölgemizdir. Rize’de en fazla alan sehirdir. Iç kesimlerde iklim karasallasir. Daglarin bu güney yamaçlarinda yazlari sicak ve kurak kislari soguk ve kar yagisli bir iklim görülür. En fazla yagisi ilkbaharda, en azini yazin alir. Bitki örtüsü ise buralarda Bozkirdir. Yagisin bol olmasi sayesinde orman ve akarsularin debileri (su miktarlari) fazladir. Yagisin yeterli olmasi sayesinde nadasa birakmanin en az oldugu bölgemizdir. Bölge kuzeye yakin oldugu için günesten yararlanma süresi azdir, gölge boyu uzundur, gece-gündüz süresi arasinda fark en fazladir. Kimyasal çözülmenin de en fazla oldugu bölgemizdir.
TARIM VE HAYVANCILIK: Findik: Ordu ve Giresun çevresinde. Türkiye’de ve Dünyada 1.Siradadir. Çay: Rize kiyilarinda. Bol yagis ve yikanmis toprak ister. Türkiye’de 1.Siradadir. Tütün: Orta Karadeniz ve Bolu-Düzce ovasi. Yagisi sevmez. Türkiye’de 2.Siradadir. Misir: Bölgenin yagisli kiyilarinda. Bölgede tüketilir. Türkiye’de 1.Siradadir. Sekerpancari: Orta Karadeniz’de, Soya Fasulyesi ve Keten-Kenevir: Kastamonu, Sinop, Zonguldak ve Ordu’da. Tahil: Karasal iklimin görüldügü iç kesimlerde. Sebze ve Meyve: Sulamanin yapilabildigi kiyi ve iç ovalarda. Zeytin ve Turunçgiller: D. Karadeniz’de az bir alanda yetistirilir. Kiyi kesiminde yagisli ve gür otlaklara sahip alanlarda büyükbas hayvan, iç kesimdeki düzlüklerde ise küçükbas hayvan yetistirilir. Aricilik ve balikçilikta diger hayvancilik faaliyetleridir.
YER ALTI ZENGINLIKLERI: Taskömürü: Zonguldak , Bartin ve Kastamonu’da. Türkiye’de tek. Bakir: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Çayeli (Rize). Türkiye’de 1.Siradadir. Linyit: Bolu, Çankiri, Amasya, Samsun, Ankara’da. Demir: Ordu’da. Manganez: Trabzon, Artvin, Amasya ve Kastamonu’da çikarilir.
ENDÜSTRI: Demir-Çelik Sanayisi: Karabük ve Eregli’de. Bakir Tesisleri: Samsun’da. Seker Sanayisi: Turhal, Amasya, Suluova, Çorum, Kastamonu ve Çorum’da. Tütün Sanayisi: Samsun ve Tokat’ta. Kagit Sanayisi: Bati Karadeniz’de. Çay Sanayisi: Rize ve çevresi. Findik Sanayisi: Ordu ve çevresi. Gida ve Dokuma Sanayisi: Büyük kentlerin yakinlarinda Kurulmustur.
NÜFUS VE YERLESME: 2000 Sayimina göre bölgenin nüfusu 8.4 Milyondur. .Nüfus yogunlugu Km2’ye 59 kisidir. Nüfus yogunlugu bakimindan Dogu Anadolu’dan sonra en az 2. yogunluktaki bölgedir. Bu Türkiye ortalamasinin altindadir. Çünkü bölgenin geçim kaynaklari kisitli oldugu için çok göç verir. Nüfus kiyi bölümüne, iç ovalara ve Bati Karadeniz’deki maden ve sanayi alanlarina toplanmistir. Nüfus Artis Hizi %o 4’tür (Türkiye %o18.34) Yeryüzü sekilleri nedeniyle Daginik Kir Yerlesmesi çok görülür. Ev yapiminda agaç sik kullanilir. Nüfusun %51’i kirsal kesimde yasar (Türkiye’de % 35) , Halki genellikle tarim ve hayvancilikla ugrasir.
TURIZM: Bolu’da Abant Gölü ve Yedigöller. Kastamonu’da Safranbolu Evleri. Bolu-Kartalkaya ve Ilgaz Daglarinda Kayak Turizmi. Samsun ve Tokat’ta Kaplicalar. Trabzon-Maçka’da Sümela Manastiri. Plajlar ve Karadeniz Yaylalar.
TARIHI ÖNEMI: Samsun M. Kemal’in 19 Mayis 1919’da Anadolu’ya ayak bastigi yerdir. Havza, Tokat ve Amasya Milli Mücadeledeki diger önemli kentlerdir. Kastamonu’da M. Kemal’in sapka takarak. Kilik Kiyafet Inkilabini baslattigi sehirdir.
BÖLGE HAKKINDA NOTLAR:
Ø Alan bakimindan %18 ile 3. Büyük bölgemizdir.
Ø Kirsal nüfusun en fazla oldugu bölgemizdir.
Ø Ormanlarimizin %27’sine sahip olarak 1.Siradadir.
Ø En fazla yagis alan bölgedir.
Ø Nadasa birakmanin en az oldugu bölgedir.
Ø Temel geçim kaynagi tarimdir.
Ø En çok göç veren bölgedir.
Ø Günesten yararlanma orani en az bölgedir.
Ø Gölge uzunlugu en fazla bölgedir.
Ø Gece-Gündüz süresi arasindaki farkin en fazla oldugu bölgedir.
Ø Kimyasal çözülmenin en fazla oldugu bölgedir.
Ø En fazla heyelan olan bölgedir.
Ø En fazla falez (yaliyar) olan bölgedir.
Ø Çay, Findik, Misir, Keten-Kenevir, Soya Fasulyesi üretiminde 1. Siradadir.
Ø Taskömürünün tamami ve Bakirin yarisi bu bölgeden saglanir.
Ø Kereste en çok Sinop, Kastamonu ve Bolu’da üretilir.
Ø Boyuna kiyi tipi görülür.
Ø Sicaklik ortalamasi 14-15 derece, yagis ortalama 1000 mm’dir.
Ø Çatalagzi Termik Santrali bu bölgededir.
Ø Kizilirmak Türkiye’nin en uzun irmagidir.
Ø Batin Çayinin kisa bir bölümünde akarsu ulasimi yapilabilmektedir.
Ø Yeryüzü sekilleri nedeniyle Insan ve hayvan gücüyle tarim yaygindir.